EXPOSITIE "BOERDERIJEN IN EN OM ANJUM" IN MOLEN

 

 

 

In de loop der eeuwen zijn er in en rond Anjum heel wat boerenbedrijven geweest. In oude geschriften uit 1640 worden er 57 genoemd. Rond 1900 zijn er nog slechts een 20-tal van over.

De namen van deze staten zijn meestal afkomstig van de eerste eigenaren. Was dit b.v. een Jeppe of Jeppema, dan werd de boerderij "Jeppema-state" genoemd. Wanneer de state van eigenaar wisselde, werd bijna altijd de naam van de eerste bewoner aangehouden.

Door verschrijvingen in betreffende registers, misschien kunnen we beter spreken van "oudere schrijfwijzen", vinden we soms verschillende benamingen. Desalniettemin blijft de bedoeling wel duidelijk.

De eigenaren van deze staten hadden vroeger, indien zij op het "Floreenkohier" (= grondbelasting) voorkwamen, een belangrijke stem in het kapittel. En Anjum had veel van deze stemmen: rond 1640 dus 57. De toenmalige bezitter van de Holdingaburcht, Johannes Onuphrius thoe Schwartzenberg, was eigenaar van 10 staten en/of hornlegers. Hij had dus 10 van de 57 stemmen. Deze stemgerechtigden, later vaak niet in Anjum wonende erfgenamen, maakten in het dorp de dienst uit b.v. met het benoemen van een grietman, predikant, schoolmeester enz. Wanneer een state werd afgebroken, bleef deze stem bestaan en rustte dan op het "Hornleger" of werd overgebracht op een gewoon stuk land. Deze hornlegers waren vaak duur want ... een stem had invloed en betekende ook wel eens voordeel. 't Is dus duidelijk dat de eigenaar van de Holdingaburcht met z'n 10 stemmen het in Anjum grotendeels voor het zeggen had.

 

Al deze staten, m.u.v. de Holdingastate, zijn door de eeuwen heen wel eens afgebroken (bouwvalligheid, brand, plundering en platbranden enz.) en naar de eisen van die tijd opnieuw opgebouwd. Hierdoor is er van het oorspronkelijk gebouw vaak niets overgebleven en te herkennen.

 

Het "Jaar van de boerderij" heeft oud-Anjumer Harke Iedema aangegrepen de meeste Anjumer boerderijen te tekenen in zowel potlood, viltstift als in sepia. Gedurende de maanden juli, augustus en september zijn een 30-tal tekeningen te bewonderen (en te koop) in de expositieruimte van de Anjumer molen.

 

 

Artikel ”Nieuwe Dockumer Courant” juni 2003